Misschien heb je weleens gehoord dat migraine door stress komt. Dat kan behoorlijk frustrerend zijn. Migraine verdwijnt immers niet door gewoon wat meer te ontspannen. Het is een neurologische aandoening waarbij onder andere de hersenen en het zenuwstelsel betrokken zijn.

Toch merken veel vrouwen dat aanvallen vaker ontstaan in drukke of emotioneel belastende perioden. Ook een korte nacht of juist eindelijk tot rust komen na een hectische week kan samenvallen met migraine.

Hoe zit dat? Is stress nu wel of geen oorzaak?

Stress is niet dé oorzaak, maar kan wel meespelen

Bij hormonale migraine vormen hormoonschommelingen vaak een belangrijke aanleiding voor een aanval. Stress veroorzaakt die migraine niet op zichzelf. Wel kan stress deel uitmaken van het grotere geheel dat bepaalt hoeveel je lichaam op een bepaald moment kan opvangen.

Je kunt het vergelijken met een emmer die langzaam volloopt. Een naderende deadline, een dag vol prikkels, een korte nacht, een spannend gesprek, zorgen die door je hoofd blijven gaan of doorgaan terwijl je eigenlijk moe bent: het zijn allemaal druppels die in dezelfde emmer vallen. Op zichzelf hoeft geen enkele druppel een probleem te zijn. Maar wanneer de emmer al bijna vol is, is er minder nodig om hem te laten overlopen. Een hormoonschommeling kan dan de laatste druppel zijn.

Het gaat dus niet alleen om wat er in je emmer terechtkomt, maar ook om hoeveel gelegenheid je lichaam krijgt om hem tussendoor weer te legen.

Waarom stress bij de ene vrouw meer impact heeft

Sommige vrouwen kunnen na een drukke of stressvolle periode relatief gemakkelijk terugschakelen. Bij anderen blijft de spanning langer aanwezig.

Bij vrouwen met hormonale migraine herken ik vaak een patroon van veel dragen en lang doorgaan. Ze willen het graag goed doen, leggen de lat hoog en voelen zich verantwoordelijk voor wat er om hen heen gebeurt. Stoppen of iets laten liggen voelt ongemakkelijk. Ze houden graag zelf de touwtjes in handen en zeggen soms ja terwijl ze eigenlijk nee voelen.

Dit alles kan veel van het lichaam vragen. Grenzen worden soms pas opgemerkt wanneer ze al zijn overschreden. Ook spanning in de nek en schouders komt regelmatig voor, alsof alles wat gedragen wordt daar letterlijk voelbaar is.

Dat betekent niet dat deze eigenschappen migraine veroorzaken. Het laat wel zien dat stress niet alleen gaat over een volle agenda. Ook de manier waarop je omgaat met verantwoordelijkheid, grenzen, controle en emoties kan invloed hebben op hoeveel spanning zich opbouwt en hoe gemakkelijk je die weer loslaat.

Altijd áán staan

Je kunt je zenuwstelsel vergelijken met een elektrische auto. Simpel gezegd heeft je lichaam een actiestand en een herstelstand. De actiestand is als het gaspedaal: je bent alert en klaar om te handelen of te presteren. De herstelstand is als de acculader: je lichaam krijgt gelegenheid om op te laden en opgebouwde spanning te laten zakken.

Beide standen zijn nodig. Je gebruikt energie om te werken, denken, zorgen, plannen en reageren op alles wat er gebeurt. Daarna heeft je lichaam tijd nodig om terug te schakelen en te herstellen. Wanneer je blijft doorrijden zonder voldoende op te laden, raakt de batterij steeds verder leeg.

Veel vrouwen met hormonale migraine herkennen dat het gaspedaal bijna voortdurend ingedrukt lijkt. Zelfs wanneer ze stoppen, schakelt hun lichaam niet automatisch over naar herstel.

Je lijf kan rustig op de bank liggen, terwijl je ademhaling nog hoog is, je kaak en schouders gespannen blijven en je hoofd alweer bezig is met de to-dolijst van morgen. De auto staat dan wel stil, maar is nog niet daadwerkelijk aangesloten op de oplader.

Dat helpt verklaren waarom rusten niet altijd hetzelfde voelt als opladen. Je doet misschien minder, maar merkt dat je batterij nauwelijks voller wordt.

De Oosterse blik: stress als onderdeel van een breder patroon

De westerse geneeskunde helpt verklaren welke rol hormoonschommelingen, de hersenen en het zenuwstelsel bij migraine spelen. Die kennis vormt een belangrijke basis, maar vertelt voor mij niet het hele verhaal.

De oosterse geneeswijze kijkt daarom ook naar het grotere geheel. Migraine wordt niet gezien als een klacht die losstaat van de rest van je lichaam of van hoe je leeft. Lichamelijke signalen, emoties, spanning, energie, leefstijl en herstel kunnen elkaar beïnvloeden en samen een terugkerend patroon vormen.

Een korte nacht kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat je vermoeider en sneller geïrriteerd bent. Daardoor kan het moeilijker worden om je grenzen te voelen of spanning los te laten. Andersom kan spanning er juist voor zorgen dat je minder goed slaapt. Zo beïnvloeden verschillende factoren elkaar en kan er een patroon ontstaan dat zichzelf in stand houdt.

Er wordt dus niet alleen gekeken naar wat een aanval op dat moment heeft uitgelokt, maar naar het bredere patroon waarin de migraine ontstaat. Vanuit de oosterse visie hangen fysieke, mentale, emotionele en energetische processen met elkaar samen. Hoe zijn bijvoorbeeld je slaap, voeding en energieniveau? Kan spanning na inspanning weer zakken? Is er voldoende ruimte voor rust en herstel? Kunnen emoties worden gevoeld en losgelaten? Voel je op tijd waar je grens ligt? En kan de energie in je lichaam vrij blijven bewegen?

Dit bredere patroon kan zich op verschillende manieren laten zien. De ene keer als een kort lontje bij iets kleins, de andere keer als een stijve nek na een drukke dag of als je blijft malen voor het slapengaan. Het lijken losse dingen, maar vanuit de oosterse visie kunnen het verschillende signalen zijn van hetzelfde patroon: een systeem dat spanning vasthoudt. De natuurlijke doorstroming kan hierdoor verstoord raken.

Binnen de oosterse geneeswijze wordt dit beschreven als energie die niet meer vrij kan stromen. Je kunt het vergelijken met een tuinslang: zolang het water ongehinderd kan doorstromen, werkt alles soepel. Maar bij een knik in de slang hoopt de druk zich op. Hoe hard je ook aan de kraan draait, het water komt er niet goed doorheen. Zo kan het ook in je lichaam werken: wanneer spanning, emoties of vermoeidheid zich opstapelen zonder ruimte om weer los te laten, ontstaat er een soortgelijke opstopping. Dat maakt het lastiger voor je lichaam om spanning los te laten, te herstellen en weer in balans te komen.

Een hormoonschommeling kan zo’n bestaand patroon versterken, maar is vanuit deze blik niet het hele verhaal. Daarom kijk ik niet alleen naar de hormonale aanleiding van een aanval of naar het verminderen van stress. Ik kijk ook naar waar beweging is vastgelopen en wat het lichaam kan helpen om spanning los te laten, beter te herstellen en opnieuw ruimte te creëren.

Wanneer de doorstroming wordt ondersteund en het lichaam gemakkelijker kan schakelen, kunnen ook migraineklachten verminderen. Dat is geen snelle oplossing of garantie, maar het betekent wel dat je niet per definitie machteloos staat tegenover wat er in je lichaam gebeurt.

Hoe merk je dat spanning vastloopt?

Je hoeft je niet bewust gestrest te voelen om toch spanning vast te houden. Vaak merk je het eerst aan je lichaam, je emoties of de manier waarop je reageert.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat:

• je ademhaling vaak hoog of oppervlakkig is

• je nek, schouders, kaak of andere spieren gespannen zijn

• je regelmatig last hebt van spierkramp

• je een voortdurend gevoel van haast of innerlijke onrust ervaart

• je sneller geïrriteerd of gefrustreerd raakt

• je moeilijk kunt stoppen of ontspannen

• je je grenzen pas voelt wanneer je er al overheen bent gegaan

• je graag de controle houdt en moeilijk kunt loslaten

• je emoties inhoudt of moeilijk kunt uiten

• je veel voor anderen zorgt en jezelf gemakkelijk vergeet
  

Je hoeft niet bij elk signaal meteen te denken dat er iets mis is. Het gaat er vooral om of je een patroon herkent dat vaker terugkomt.

Wanneer migraine je tot stilstand brengt

Een migraineaanval kan je noodgedwongen tot stilstand brengen.

Vaak heeft je lichaam daarvoor al subtielere signalen gegeven: vermoeidheid, gespannen spieren, een korter lontje of meer innerlijke onrust. Die signalen zijn niet altijd gemakkelijk te herkennen, zeker wanneer je gewend bent om door te gaan.

Op een gegeven moment kan je lijf dan harder aan de bel trekken. Hormonale migraine is daar een goed voorbeeld van. Wanneer een migraineaanval doorzet, kun je niet meer om de behoefte aan rust heen. In die zin kun je een aanval zien als een noodrem: je lichaam maakt duidelijk dat het op dat moment niet verder kan zoals daarvoor.

Dat betekent niet dat je de aanval zelf hebt veroorzaakt doordat je onvoldoende hebt geluisterd. Het kan wel waardevol zijn om te ontdekken welke signalen jouw lichaam eerder geeft. Niet om iedere aanval te kunnen voorkomen, maar om waar mogelijk eerder te vertragen, bij te sturen en aandacht te geven aan wat je nodig hebt.

Wat kun je zelf doen?

Stress volledig uit je leven bannen is niet realistisch en ook niet nodig. Alleen af en toe rust nemen is vaak niet voldoende. Het gaat om een breder en terugkerend ritme waarin inspanning, herstel, beweging en ontspanning elkaar kunnen afwisselen.

Je kunt bijvoorbeeld:

• eerder leren opmerken wanneer spanning zich opbouwt

• pauzeren voordat je volledig uitgeput bent

• meer regelmaat aanbrengen in slapen, eten en herstellen

• je ademhaling bewust vertragen

• je lichaam zacht bewegen of strekken

• spanning met zelfmassage of drukpunten helpen verzachten

• onderzoeken waar je regelmatig over je grenzen gaat

• gevoelens en emoties meer ruimte geven

• bewust momenten kiezen waarop je niet hoeft te presteren of zorgen
  

Je hoeft niet alles tegelijk toe te passen. Kies eerst één of twee dingen die haalbaar zijn en bouw van daaruit rustig verder. Probeer uit wat bij je past, behoud wat werkt en voeg later een volgende stap toe.

Eén rustmoment zal hormonale migraine niet oplossen. Meerdere passende gewoonten en oefeningen kunnen samen wel een persoonlijk ritme vormen waarin je lichaam vaker gelegenheid krijgt om spanning los te laten, vrijer te bewegen en te herstellen.

Wil je meer praktische mogelijkheden ontdekken? Lees dan ook Wat kun je zelf doen bij hormonale migraine?

Herken je jezelf hierin?

Herken je jezelf in het patroon dat je hierboven las?

Met de gratis test op mijn website ontdek je aan de hand van 25 korte stellingen in hoeverre je jezelf herkent in de factoren waarop mijn aanpak zich richt. De test is geen medische diagnose, maar geeft je wel een eerste indruk van het patroon dat bij jou mogelijk meespeelt en of mijn aanpak bij je past.

Doe de gratis test

Wil je meer weten?

In Hormonale Migraine in Balans kijk je verder dan hormonen, stress en de migraineaanval alleen. Je onderzoekt stap voor stap hoe je lichaam, emoties, energie, leefstijl en herstel elkaar beïnvloeden.

Met praktische oefeningen rond bewustwording, ademhaling, ontspanning, zachte beweging, zelfmassage, drukpunten, voeding en haalbare routines ondersteun je je lichaam om spanning gemakkelijker los te laten en vaker terug te keren naar rust en balans.

Je hoeft daarvoor niet alles tegelijk te veranderen. Je probeert verschillende mogelijkheden uit, behoudt wat bij jou past en bouwt die stap voor stap op tot een persoonlijke routine.