Als je al jaren hormonale migraine hebt, dacht je misschien dat je de gebruiksaanwijzing van je lichaam inmiddels wel kende. Je wist ongeveer wanneer een aanval kon komen en welke signalen eraan voorafgingen.

Maar tijdens de overgang kan dat vertrouwde patroon ineens veranderen. Aanvallen kunnen vaker ontstaan, heviger aanvoelen of verschijnen op momenten waarop je ze niet verwacht. Ook vrouwen die eerder weinig last hadden van hormonale migraine kunnen in deze levensfase merken dat hun gevoeligheid verandert.

Hoe kan dat? En wat kun je zelf doen wanneer je cyclus en migraine minder voorspelbaar worden?

Om dit te begrijpen kijk ik graag verder dan alleen hormonen. De oosterse geneeswijze biedt een aanvullende blik op wat deze overgangsfase van je lichaam vraagt.

Wat gebeurt er tijdens de overgang?

De overgang is de fase waarin je lichaam toewerkt naar de laatste menstruatie. De jaren waarin je hormonen en menstruatiecyclus beginnen te veranderen, worden ook wel de perimenopauze genoemd.

Het woord perimenopauze lijkt de laatste tijd ineens overal op te duiken. Misschien had je er tot voor kort nog nooit van gehoord. Toch is het geen nieuwe ontwikkeling: het is de naam voor een overgangsfase die meerdere jaren kan duren.

In deze periode gaan je eierstokken anders werken en veranderen de hoeveelheden oestrogeen en progesteron. Dat gebeurt niet in een mooie, rechte lijn. Vooral oestrogeen kan sterk en onvoorspelbaar schommelen. Je menstruatie kan daardoor korter of langer op zich laten wachten en soms een keer uitblijven.

Je lichaam is dus gedurende langere tijd bezig zich aan te passen aan een nieuwe hormonale situatie. Het gaat op zoek naar een nieuw evenwicht, en die verandering kan de nodige energie kosten.

Waarom kan migraine tijdens de overgang veranderen?

Verandert jouw migraine tijdens de overgang? Dan speelt er mogelijk een hormonale component mee, ook als je dat eerder niet zo had herkend.

Bij hormonale migraine lijkt niet alleen de hoeveelheid oestrogeen belangrijk te zijn, maar vooral hoe snel deze verandert. Een snelle daling kan de hersenen en het zenuwstelsel tijdelijk gevoeliger maken voor een migraineaanval.

Tijdens een regelmatige menstruatiecyclus gebeurt zo’n daling meestal op een redelijk voorspelbaar moment. In de perimenopauze worden de hormoonschommelingen grilliger. Daardoor kan ook je migrainepatroon minder voorspelbaar worden.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat:

• aanvallen op andere momenten ontstaan

• je vaker migraine krijgt

• aanvallen anders of heftiger aanvoelen

• je klachten moeilijker aan je menstruatie te koppelen zijn

Niet iedere vrouw merkt een verergering. Bij sommigen verandert er weinig of worden de aanvallen zelfs milder. Ook na de overgang neemt migraine bij veel vrouwen af, maar dat geldt niet voor iedereen.

Wil je meer weten over waarom migraine rond de menstruatie kan ontstaan en welke factoren naast hormoonschommelingen kunnen meespelen? Lees dan ook Waarom krijg ik migraine rond mijn menstruatie?

De oosterse blik: een veranderend klimaat

Binnen de oosterse geneeswijze wordt de overgang niet gezien als een ziekte of als het einde, maar als een natuurlijke fase waarin het lichaam een nieuwe balans zoekt.

Binnen sommige oosterse tradities wordt deze levensfase symbolisch gezien als een ontwikkeling naar de ‘wijze vrouw’: een periode waarin je jezelf en je behoeften opnieuw leert kennen. Dat betekent niet dat je klachten er niet toe doen. De nadruk ligt alleen minder op verlies en verval, en meer op verandering en een nieuwe fase in je leven.

Om deze visie begrijpelijk te maken, kun je het lichaam vergelijken met een tuin waarin het klimaat verandert. Het weer wordt wisselvalliger: de ene keer is het mild, de andere keer lijkt het alsof de zon onverwacht fel gaat schijnen. Je voelt dit bijvoorbeeld als een opvlieger of nachtzweten. Zo wisselvallig kunnen ook je hormoonspiegels worden tijdens de overgang.

Maar ook in deze levensfase kijk ik graag verder dan de hormonen alleen. Want waarom heeft de ene vrouw nauwelijks klachten, terwijl de andere regelmatig met migraine of andere overgangsklachten kampt?

Waarom reageert iedere vrouw anders?

Hoewel het klimaat voor iedere vrouw verandert, krijgt niet iedere vrouw evenveel klachten. Waarom niet? Dat heeft ook te maken met wat er onder de oppervlakte zit.

Stel je voor dat er jarenlang een ondergrondse waterbron door je tuin stroomde. Dit water staat symbool voor de voedende, herstellende en verkoelende reserves van je lichaam. Wanneer de tuin tijdelijk meer te verduren kreeg, bleef de bodem dankzij deze reserves voldoende vochtig om dat op te vangen.

Ook je lichaam heeft zo'n buffer: een drukke periode, een korte nacht, spanning of hormoonschommeling hoeft daardoor niet meteen tot klachten te leiden.

Tijdens de overgang wordt die voedende en verkoelende basis volgens de oosterse visie geleidelijk minder sterk. Het waterpeil daalt en de grond droogt als het ware op. Een tuin met voldoende vocht en een stevige bodem kan het wisselvallige klimaat nog altijd redelijk opvangen. Maar wanneer de bodem al droger of gevoeliger is, hebben warmte, droogte en wind sneller invloed.

Die bodem verschilt van vrouw tot vrouw. Wat je lichaam in eerdere jaren heeft moeten dragen, kan invloed hebben op de buffer waarmee je de overgang ingaat. Misschien heb je jarenlang veel ballen in de lucht gehouden, slecht geslapen, je grenzen overschreden of weinig ruimte gehad om te herstellen. Dat kan veel van je reserves hebben gevraagd en mede bepalen hoe gevoelig je lichaam tijdens de overgang reageert.

Wanneer de reserves krapper worden, kunnen warmte, onrust en spanning nadrukkelijker naar voren komen. Deze beweging wordt binnen de oosterse geneeswijze vaak als opstijgend beschreven. Dit kan merkbaar zijn als opvliegers, nachtelijk zweten, onrust, spanning in de nek of druk in het hoofd. Bij een vrouw die gevoelig is voor migraine kan deze veranderende balans samenvallen met vaker voorkomende of heftigere aanvallen.

Deze tuinmetafoor is geen letterlijke medische verklaring voor migraine. Het helpt wel begrijpen waarom dezelfde hormonale verandering niet bij iedere vrouw dezelfde klachten geeft. De westerse blik verklaart wat er met de hormonen gebeurt, de oosterse blik kijkt ook naar de bodem waarop die veranderingen plaatsvinden.

Je lichaam opnieuw leren kennen

Een tuin heeft niet in elk seizoen dezelfde verzorging nodig. Dat geldt ook voor je lichaam.

Wat vroeger goed werkte, hoeft tijdens de overgang niet meer voldoende te zijn. Lang blijven doorgaan, regelmatig over je eigen grenzen gaan of gevoelens weinig ruimte geven, kan nu meer van je lichaam vragen. Dat betekent niet dat je zwakker wordt of dat je iets verkeerd hebt gedaan. Je lichaam bevindt zich in een veranderingsproces en zoekt een nieuwe balans.

Binnen deze bredere blik kan migraine worden gezien als een signaal dat je lichaam moeite heeft om alle veranderingen op dat moment op te vangen. Je kan het zien als een uitnodiging om opnieuw te kijken naar wat je nodig hebt.

Wanneer je cyclus en migraine minder voorspelbaar worden, kan het helpen om aandacht te geven aan je slaap, energie, spanning, prikkelgevoeligheid en vroege lichaamssignalen. Zo kun je ontdekken welke verzorging jouw lichaam in deze levensfase nodig heeft.

Wat kun je zelf doen?

Je kunt het hormonale klimaat niet volledig bepalen. Je kunt wel aandacht geven aan factoren die je lichaam helpen om met veranderingen om te gaan. Dat doe je niet door nóg harder te rennen, maar door jezelf met passende leefstijl en zelfzorg te ondersteunen:

Denk aan:

• eerder reageren op vermoeidheid en overprikkeling

• ruimte maken voor ontspanning en een rustige ademhaling

• zachte bewegingen en strekkingen

• zelfmassage en drukpunten

• voeding die past bij jouw lichaam

• haalbare routines die steun geven

In Wat kun je zelf doen bij hormonale migraine? lees je meer over de verschillende manieren waarop je je lichaam kunt ondersteunen.

Wil je praktisch aan de slag?

Met Hormonale Migraine in Balans werk je stap voor stap met leefstijl, ontspanning, ademhaling, zachte bewegingen, zelfmassage, drukpunten, voeding en routines.

Het boek is niet specifiek gericht op de overgang. De zelfzorg en lichaamsgerichte aanpak kunnen je wel helpen om ook in deze veranderende fase beter naar je lichaam te luisteren en te onderzoeken welke ondersteuning bij jou past.